Wady i zalety delikatnej wełny

Tekst Kuba Woźniak

W tym tekście omówię dla Was największe zalety i wady wełny. Podpowiem też, w jakich scenariuszach używam wełnianej odzieży, a kiedy z niej rezygnuję.

Przede wszystkim wełnę z owiec merynosów wyróżnia delikatność. Im cieńsze włókno (15–19 µm), tym bardziej miękki i przyjemniejszy w kontakcie z naszą skórą jest utkany z niego materiał. Innymi słowy merino “nie gryzie” jak klasyczna wełna, choć wrażliwość skóry jest kwestią indywidualną. Są przecież osoby, które nie tolerują nawet najdelikatniejszego kaszmiru.

Przeczytaj nowe e-wydanie Magazynu Na Szczycie 

Chłonność to druga największa zaleta wełny. Wełniana odzież ma zdolność do absorpcji wody w ilości aż jednej trzeciej swojej masy i zmagazynowania jej w rdzeniu włókna, przez co nadal pozostaje sucha w dotyku. Dzięki temu wchłania pot ze skóry, buforuje go i zwiększa poczucie komfortu, ponieważ materiał przy samej skórze pozostaje suchy. Niektórzy entuzjastycznie uznają, że w merino się nie pocą - jest to przesadne uproszczenie, ale dobrze opisuje odczucia w porównaniu do bielizny, która nie transportuje wilgoci tak sprawnie.

Naturalna odporność na zapach to bezsprzecznie jeden z największych atutów wełny. Nawet po wielokrotnym przepoceniu nie śmierdzi, przez co doskonale nadaje się na wielodniowe wyjścia bez możliwości prania lub zmiany odzieży. Tydzień w jednej koszulce to nie problem. Jednak by cieszyć się tym efektem przez cały cykl życia produktu, niezbędna jest odpowiednia konserwacja. Pamiętajcie: zbyt agresywnymi środkami do prania możemy przesuszyć wełnę, wypłukać lanolinę i upośledzić naturalną antybakteryjność.

Ochrona UV wynika z budowy włókien i zawartości keratyny oraz lanoliny, dzięki czemu nawet cienka letnia koszulka (150 g/m2) zapewnia stopień ochrony porównywalny z filtrami UPF 20-50 (im ciemniejszy kolor tym wyższa ochrona przed promieniowaniem).

Każdy kij ma dwa końce. Na tle materiałów syntetycznych wełna odznacza się dość mizerną wytrzymałością mechaniczną. Przy niewielkiej gramaturze (<175 g/m2) przetarcia, zaciągnięcia i dziury pojawią się zaskakująco szybko, wystarczy nieostrożnie złapać materiał klamrą plecaka. Zdecydowana większość moich wełnianych koszulek była wielokrotnie cerowana, a w przypadku dolnych warstw odzieży (bokserek i kalesonów) uszkodzenia w pachwinach i okolicy ud pojawiają się jeszcze szybciej. Wyraźnie trwalsze są materiały grubsze, o gramaturze powyżej 200 g/m2. Z trwałością powiązana jest cena. Dobrej jakości odzież wełniana jest stosunkowo droga, dlatego szczerze ostrzegam, że nie zawsze będzie to zakup na długie lata.

Czas wysychania to pięta achillesowa wełny. Zarazem jest to główny powód, dla którego nie w każdym scenariuszu będzie ona najlepszym wyborem. Przy intensywnym wysiłku, zwłaszcza w chłodnych warunkach, gdzie kolejne warstwy odzieży i plecak ograniczają tempo odparowywania potu, może się okazać, że to właśnie wełniana bielizna jest najsłabszym ogniwem zestawu, zatrzymując wilgoć przy skórze. 

Jeśli istnieje realne ryzyko kompletnego przemoczenia (np. wskutek opadów lub zimowych spływów) rezygnuję z wełny. Wszystko dlatego, że wysuszenie jej ciepłem własnego ciała, bez przebierania się, pochłonie znacznie więcej energii i czasu. Jest to również problem, gdy chcę szybko wyprać, wysuszyć i ponownie używać jedną  sztukę odzieży w czasie wyjazdu.

Po wieloletnim zachwycie odzieżą wykonaną w 100 proc. z wełny zacząłem bardziej doceniać różnego rodzaju mieszanki, w których wełna stanowi jedynie 50-80 proc. składu.

Najlepszym przykładem są zresztą skarpety, w których 60-70 proc. wełny to bardzo duży udział, a 30-40 proc. doskonale sprawdza się w modelach nie-zimowych. Dodatki syntetyczne pozwalają na znaczną poprawę najsłabszych aspektów wełny (niska trwałość, podatność na uszkodzenia, stosunkowo długi czas schnięcia) przy zachowaniu większości cennych zalet.  

Odzieży 100 proc. merino, bez domieszek, używam przede wszystkim do aktywniości codziennych, spacerowych, rekreacyjnych i podróżniczych. Doskonale sprawdza się wszędzie tam, gdzie intensywność ruchu jest niewielka, co czyni z niej idealny wybór na odzież “po aktywności”, biwakową lub do schroniska, zakładaną po ustaniu bardziej przygodowej części dnia.

Tekst ukazał się w wydaniu nr 08/2025