Jesień jest tu królową – magnetyczne piękno Jury Krakowsko-Częstochowskiej

Fotografuję ją od niemal 20 lat, dokumentując jej piękno w ramach współpracy ze Związkiem Gmin Jurajskich – instytucją odpowiedzialną za promocję Polskiej Marki Turystycznej „Jura Krakowsko-Częstochowska” oraz Szlaku Orlich Gniazd. I choć wydawałoby się, że znam Jurę na wylot, każdego roku potrafi mnie ona czymś zaskoczyć.

Kiedy chyba pierwszy raz świadomie fotografowałem Zamek Ogrodzieniec o poranku, pamiętam, jak delikatna mgła otulała jeszcze pobliskie lasy i łąki. Słońce wschodziło leniwie zza horyzontu, malując stopniowo od góry zamkowe wieże i strzeliste białe skały różem i złotem. To był widok znany mi wcześniej tylko z filmów dokumentalnych. 

Przeczytaj nowe e-wydanie Magazynu Na Szczycie

Zobacz także:

• 

  Polskie góry bez tłumów? Jesienny weekend pokazał, że to już przeszłość

Takie chwile zdarzają się tylko tutaj. Jura to bowiem prawdziwy raj dla miłośników fotografii krajobrazowej. Przyczynia się do tego między innymi kilkanaście zamków i strażnic: od potężnych ruin w Ogrodzieńcu i Olsztynie, po bardziej kameralne, jak te w Rabsztynie czy Smoleniu. To one sprawiają, że tutejszy krajobraz jest po prostu bogatszy… nie tylko naturalny, ale i kulturowy. Jest swoistą synergią natury i wielkich dzieł ludzkich rąk, które przez burzliwe wieki polskiej historii dotrwały do dziś. 

Podobnych odczuć doznaję fotografując krajobrazy Szkocji i Irlandii. Tam również na ciekawy fotograficzny landszaft składają się arcypiękne dzieła matki natury i wkomponowane w nie ludzkie budowle.

Jednak Jura to nie tylko zamki. To przede wszystkim wapienne skały, które wyrastają nagle z ziemi lub lasu niczym naturalne katedry. Często wracam na przykład do Rzędkowic, gdzie występuje niemal dwukilometrowe pasmo ostańców, które diametralnie zmienia się wraz z porami dnia – a najpiękniej prezentuje się o zachodzie słońca.

Lubię wspinać się na szczyty ostańców, by znaleźć nowe ujęcie. Nierzadko oznacza to czekanie w niewygodnych skalnych stanowiskach na odpowiednie światło. Ale naprawdę warto! Kiedy słońce zachodzi, białe skały zaczynają świecić ciepłymi refleksami, a cienie układają się tak, że krajobraz nabiera dramatyzmu. W takich chwilach mam wrażenie, że jestem świadkiem czegoś większego niż tylko gra światła i cienia. Jakby sama natura chciała pokazać swoje najpiękniejsze oblicze.

Z kolei najciekawsze wschody słońca na Jurze z widywałem ze szczytu góry Zborów. O świcie pierwsze promienie przebijają się przez mgły, a światło maluje rozległe i całkiem odsłonięte w tym miejscu skały pastelowymi odcieniami różu i złota. To wszystko w połączeniu z chyba najbardziej rozległą panoramą na całej Jurze sprawia, że człowiek wpada w pewnego rodzaju trans. Stoję wtedy w ciszy. Słychać tylko wiatr.

[paywall]

Fotografowie krajobrazowi mają swoją obsesję – światło zastane. Ale na Jurze jest jeszcze coś, co sprawia, że zdjęcia nabierają wyjątkowego klimatu - chodzi o dość częste mgły. A najpiękniejsze kadry powstają, kiedy mgła lub opar po opadach otulają okolicę, a tylko szczyty skał i wieże zamków majaczą przez mleczną warstwę.

Pamiętam pewien wypad fotograficzny z końcem kwietnia do Doliny Prądnika, kiedy to w ciepły dzień nagle rozpętała się wiosenna burza. Trwała krótko, ale i tak skutecznie przegnała zdecydowaną większość turystów, których w tym miejscu raczej nie brakuje. Kierując się jakimś instynktem lub twórczym głodem, wszedłem na szczyt Skał Koronnych, mijając ostatnich piechurów schodzących w dół doliny. Parująca z rozgrzanego uprzednio gruntu woda stworzyła w tej chwili niesamowity klimat. I choć byłem w tym miejscu dziesiątki razy, wtedy poczułem się jakbym stał tam po raz pierwszy w życiu. Niezapomniany spektakl stworzony przez romans miękkiego światła i gęstej lokalnej mgły. I do tego całkowita pustka wokoło...

Jeśli ktoś pyta mnie, kiedy najlepiej odwiedzić Jurę, odpowiadam bez wahania: późną wiosną lub jesienią. To wtedy jest najpiękniej – zarówno dla fotografów, jak i dla wszystkich, którzy chcą poczuć wyjątkowy klimat tego regionu. To wtedy Jura jest najbardziej fotogeniczna, żywa i malarska, a mimo to ruch turystyczny jest wtedy znikomy. Dla fotografa krajobrazu to dodatkowy atut. 

Z kolei późną wiosną region wybucha świeżością – soczysta zieleń, delikatne kwiaty, rzepakowe pola, dłuższe dni, dynamiczna pogoda i przejrzyste powietrze pozwalają złapać kadry o niezwykłej czystości i intensywności barw. W połączeniu z białymi skałami i „orlimi gniazdami” kreują niespotykany nigdzie indziej krajobraz, jakże wdzięczny do fotografowania.

Jednak to jesień jest prawdziwą królową Jury. Gdy liście zaczynają zmieniać kolory, zamki i skały wyglądają jak wklejone w impresjonistyczny obraz. Jesień dodaje tej skalno-zamkowej scenerii zupełnie nowego wymiaru – ciepłe kolory liści występującej tu buczyny karpackiej tworzą ramy dla monumentalnych ruin i majestatycznych skał, a poranne mgły często wypełniają przestrzenie między różnymi wzniesieniami. Osobiście jesienią wolę odwiedzać południową część tego regionu – zwłaszcza Dolinki Krakowskie i Ojcowski Park Narodowy.

Po tylu latach fotografowania Jury wiem jedno: to źródło inspiracji nie ma końca. Możesz tu wracać setki razy i zawsze odkryjesz coś nowego – inne światło, inny kadr, inną historię. Dlatego, choć odwiedziłem dziesiątki innych zakątków Polski i Europy, to właśnie tu czuję się najbardziej u siebie.

Dla fotografa krajobrazowego to raj. Dla turysty – wyjątkowa destynacja. Dla mnie – niekończąca się opowieść. Jeśli chcecie poczuć, jak wygląda niecodzienna relacja między światłem a krajobrazem naturalnym i kulturowym, przyjedźcie na Jurę. Stańcie o świcie pod ruinami. Poczekajcie, aż mgła uniesie się nad gruntem i zobaczcie, jak słońce powoli muska białe skały i zamkowe wieże. 

Gwarantuję, że wtedy zrozumiecie, dlaczego fotografowie terenowi zakochują się w tym miejscu na całe życie.

Znajduje się w dorzeczu górnej Wisły oraz Warty. Historycznie leży w zachodniej Małopolsce przy granicy ze Śląskiem. Zbudowano tu system średniowiecznych zamków, niegdyś strzegących granicy Królestwa Polskiego przed napadami z Górnego Śląska (tzw. Orle Gniazda). 

Nazwę Wyżyna Krakowsko-Częstochowska wprowadził w 1947 r. Stanisław Pietkiewicz. 40 lat później została ona uznana przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowych i Obiektów Fizjograficznych. Jednak w praktyce często używane są także inne określenia, jak Jura Krakowsko-Częstochowska, Jura Krakowska albo Jura Polska.

Potocznie mówi się po prostu Jura, a nazwa ta pochodzi od licznie występujących skał i ostańców pochodzących z okresu jury. 

Wyżyna tworzy pas długości ok. 80 km, między Krakowem a Częstochową. Liczy około 2615 km². Dzieli się na Wyżynę Częstochowską, Wyżynę Olkuską, Rów Krzeszowicki i Garb Tenczyński. 

Jakub Krawczyk - pochodzi z Dąbrowy Górniczej u stóp Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Fotografia towarzyszy mu w pracy, w czasie wolnym, przy promowaniu własnego regionu czy podróżowaniu po świecie. Towarzyszy mu zarówno w dzień, jak i w nocy. 

Tekst ukazał się w wydaniu nr 06/2025.