Mały, ale wariat. Jak wybrać plecak turystyczny 30-40 litrów?

Tekst Kuba Woźniak

Plecaki o pojemności 25 do 40 litrów odpowiadają na niezliczoną ilość potrzeb. Różnią się jednak między sobą diametralnie, począwszy od spartańsko minimalistycznych modeli alpinistycznych, przez ultralekkie plecaki fastpackingowe do biegów i długich marszów, aż po rozbudowane, pełne kieszeni i organizerów prostopadłościenne konstrukcje, których areną działania są głównie lotniska i hotele, a nie grań lub dzikie szlaki. W tym tekście dokonam szybkiej dekonstrukcji i analizy poszczególnych elementów takiego plecaka, by ułatwić i uprzyjemnić Wam jego wybór i pakowanie.

Pojemność plecaka, wyrażoną w litrach, często postrzegamy jako główną miarę wielkości bagażu. Tymczasem to sam projekt diametralnie wpływa na to, jak dany model faktycznie zachowuje się na plecach, jak go czujemy oraz jak użyteczny jest w naszym scenariuszu. 

Kluczową kwestią jest kształt komory głównej oraz panelu od strony pleców. Plecaki przeznaczone do wspinaczki lub biegów są smukłe i dopasowane do sylwetki, o „marchewkowatej” bryle - względnie wąskie i rozszerzające się ku górze. Ich zadaniem jest przede wszystkim stabilnie przytulić zawartość do łopatek i nie wadzić w czasie ruchu. 

Przeczytaj nowe e-wydanie Magazynu Na Szczycie

Modele o przeznaczeniu trekkingowym pozostawiają na dole komory głównej więcej przestrzeni, bo to jest choćby najlepsze miejsce na sprzęt biwakowy - względnie lekki, lecz spory objętościowo. Natomiast im bardziej podróżniczo-miejski charakter użycia, tym bardziej forma plecaka zbliża się do prostopadłościanu, odwzorowując formę miękkiej walizki. Taki kształt ułatwia organizację zawartości i zapewnia kompaktowość bagażu, co łatwo docenić w czasie podróży, korzystając z komunikacji zbiorowej lub skrytek bagażowych.

Wybierając plecak warto zadać sobie pytanie, jak istotny jest komfort noszenia go na plecach. Nie każdy planuje przecież wielogodzinne marsze z dużym ciężarem. Jeśli jednak ten aspekt traktujecie priorytetowo. koniecznie zwróćcie uwagę na kilka detali. 

Przede wszystkim jeśli plecak oferowany jest w kilku rozmiarach, należy dobrać odpowiedni do swojej sylwetki. Jeszcze lepiej, jeśli długość systemu nośnego jest regulowana. Tylko to pozwoli na odpowiednie ustawienie, tak by pas biodrowy mógł opierać się stabilnie o miednicę na wysokości kości biodrowej. 

Niestety, częstym błędem, wynikającym z konstrukcji plecaka lub niewiedzy użytkownika, jest zapinanie pasa biodrowego zbyt wysoko, co prowadzi do ucisku przepony, lecz nie jest w stanie przenieść ciężaru na układ szkieletowy. Całkowita rezygnacja z pasa biodrowego również ma swoje zalety. O ile tylko masa bagażu nie jest uciążliwa, to nawet spory plecak bez pasa sprawia wrażenie wyraźnie mniejszego. Ułatwia to regulację termiczną, umożliwia rozpięcie kurtki lub koszuli od dołu i świetnie współgra z nerką, w której pomieścimy niezbędne w podróży podręczne przedmioty.

Gdy idziemy na zakupy, nie trzeba znać się na plecakach, lecz trzeba znać siebie. A zwłaszcza swoje preferencje i wypracowane na przestrzeni lat sposoby organizacji przedmiotów zabieranych w podróże, jak i na co dzień. Zapoznając się z ofertą plecaków miejskich, podróżnych lub projektowanych jako bagaż podręczny, łatwo trafić na modele o bardzo rozbudowanej organizacji, z wieloma kieszeniami, komorami i przegródkami. 

Osobiście preferuję nieco inne podejście - plecak o względnie prostej konstrukcji oraz użycie dodatkowego organizera, który mieści wszystkie niezbędne akcesoria, m.in. kosmetyczkę, elektronikę, apteczkę, zestaw naprawczy i czołówkę. Kolejnego organizera (może to być lekki worek rolowany) używam na odzież, poza warstwami które chcę mieć łatwo dostępne pod ręką (te upycham do plecaka luzem, na sam wierzch). Zabierając zestaw do parzenia kawy lub kuchenno-obozowy po prostu dorzucam do plecaka kolejny organizer z zawartością. 

Największe zalety takiego modułowego podejścia to łatwość pakowania, zwłaszcza gdy zdarza się Wam korzystać naprzemiennie z kilku plecaków lub toreb oraz łatwość w utrzymaniu porządku. Spakowanie bagażu sprowadza się do umieszczenia w plecaku kilku pakietów. Rekomenduję takie rozwiązanie, niezależnie od tego, czy używam minimalistycznego jednokomorowego plecaka z rolowanym zamknięciem czy panelowo otwieranej plecakotorby, zapewniającej pełny dostęp do każdego zakamarka.

Omawiamy bardzo szeroką kategorię produktów, dlatego przed wyborem warto myśleć perspektywicznie, w kontekście różnych przygód planowanych w kolejnych sezonach. Sam używam tego samego plecaka, zarówno do letnich spływów packraftem, jak i zimowej turystyki tatrzańskiej. Cenię sobie też modułową konstrukcję: możliwość odczepienia pasa biodrowego, klapy lub usztywnienia pleców. 

Istotnymi dodatkami mogą być np. uchwyt do nart, pętla do mocowania czekana lub system troczenia kijów bez ściągania plecaka z ramion. Kieszenie umieszczone z przodu, na szelkach, to zawsze miły dodatek na podręczne drobiazgi. Kompatybilność z systemem hydracyjnym to niemalże standard, lecz możecie trafić na model bez takiej funkcjonalności. Obecność zewnętrznych kieszeni, np. na butelkę z wodą, również nie jest oczywista, bo nie w każdym scenariuszu są one pożądane. Polecam również zastanowić się nad możliwościami troczenia ewentualnego bagażu, np. maty, liny, kasku czy wioseł.

Rozsądną wartością są okolice 1200-1600 gramów - tyle waży nowoczesny plecak z porządnym systemem nośnym, wygodnymi dodatkami i uszyty z solidnych materiałów. Natomiast najlżejsze z dostępnych modeli ważą tylko połowę tego. Oczywiście wiąże się to z uproszczoną konstrukcją, często również z wyższą ceną z uwagi na użycie droższych, lżejszych materiałów. 

Pamiętajcie jednak, że plecaki bardzo lekkie tylko okazjonalnie należą do bardzo wygodnych i wymagają dużo więcej kunsztu przy pakowaniu. Tak czy inaczej finalny efekt wart jest włożonego w to wysiłku. Podróżowanie z małym i lekkim bagażem jest wygodniejsze, bezpieczniejsze i prostsze. By maksymalnie zredukować masę plecaka i ilość zabieranych przedmiotów ograniczam się do niewielkiej ilości odzieży (doceniając antybakteryjność wełny i szybkość schnięcia syntetycznych materiałów). Natomiast sprzęt biwakowy (w tym śpiwór i docieplenie postojowe) kompletuję z elementów wypełnionych wysokiej jakości puchem oraz minimalizuję liczbę przedmiotów zabieranych z przyzwyczajenia i na wszelki wypadek, na rzecz sprawdzonych w boju narzędzi o wielorakim zastosowaniu.

Tekst ukazał się w wydaniu nr 1/2026