Dolomity bliżej niż myślisz. Poznaj Góry Strażowskie

Góry Strażowskie (słow. Strážovské vrchy) to malownicze pasmo górskie w północno-zachodniej Słowacji, rozciągające się pomiędzy miastami Trenczyn (Trenčín), Powaska Bystrzyca (Považská Bystrica), Prievidza i Żylina (Žilina). Ich najwyższym wierzchołkiem jest Strazov (Strážov, 1213 m n.p.m.), a sama nazwa tych gór wywodzi od słowa „straż”, które zarówno w języku polskim, jak i słowackim ma to samo znaczenie. Patrząc z dołu na strzeliste turnie o ciekawych kształtach oraz poszarpane wierzchołki, trudno nie oprzeć się wrażeniu, że pełnią rolę naturalnej strażnicy: surowej i niedostępnej, skutecznie broniącej dostępu do swojego wnętrza. 

Przeczytaj nowe e-wydanie Magazynu Na Szczycie

Najbardziej „strażniczy” charakter tych gór zobaczymy w rejonie Sulowskich Skał (Súľovské skaly) i to właśnie ten skalny labirynt stał się głównym celem mojej wyprawy w te rejony. Ten stosunkowo niewielki obszar kryje w sobie liczne fantazyjnie ukształtowane skały, wąskie kaniony i ruiny zamku, a dobrze oznaczone szlaki sprawiają, że to miejsce jest dostępne turystycznie dla każdego.

Wędrówkę na Sulowskie Skały rozpoczynam w miejscowości Sulov-Hradna (Súľov-Hradná), skąd podążając zielonym szlakiem lub ścieżką edukacyjną o tym samym kolorze przejdę przez największe atrakcje w okolicy. Trasa prowadzi umiarkowanie pod górę, łagodnymi zakosami, a jedyne co naprawdę zaskakuje to cisza - tak głęboka, że aż dźwięczy w uszach. 

Już po pół godzinie marszu leśnym wąwozem docieram do Gotyckiej Bramy (Gotická brana), imponującej skalnej formacji przypominającej monumentalny portal, za którym kryje się krajobraz niczym z innej epoki. To naturalnego pochodzenia okno skalne wysokie na 13 metrów, które jest najczęściej fotografowaną atrakcją Gór Strażowskich. Obecnie można ją podziwiać tylko z punktu widokowego, do którego prowadzi odnoga zielonego szlaku. 

Dalej wchodzę w sam środek skalnego miasta, na które składają się iglice, wieże i formacje o przeróżnych kształtach. Podłoże jest typowo skaliste, dlatego w wielu miejscach zamontowano sztuczne ułatwienia w postaci metalowych drabinek czy obręczy. Po kolejnych 30 minutach dochodzę do ruin Zamku Sulov. Ta średniowieczna warownia została zbudowana na wysokości 660 m n.p.m. w pierwszej połowie XV wieku. 

Zamek wkomponowano między trzy masywne formacje skalne na dość wąskim wzniesieniu. Obecnie możemy eksplorować ruiny zarówno zamku dolnego, jak i górnego. Jednak zwiedzanie to mocno odbiega od typowej wycieczki z przewodnikiem. Tu trasa przebiega po wykutych w skale stopniach i metalowych drabinkach, w wielu miejscach zamontowano też na ścianie metalowe obręcze. W pewnych miejscach jest bardzo wąsko, przechodząc przez słynne zamkowe okno, lepiej ściągnąć plecak. Zamek nigdy nie był strategiczną twierdzą, służył bardziej jako schronienie i miejsce odpoczynku. I tak po prawdzie widok, jaki się z niego roztacza, rzeczywiście ma w sobie coś kojącego.

Od zamku zielony szlak schodzi mocno w dół i przebiega dnem skalistego wąwozu. Dla ułatwienia na tym odcinku także zamontowano metalowe drabinki. Po kwadransie staję u rozwidlenia szlaków Luka pod hradom (525 m n.p.m.), gdzie zmieniam kolor na czerwony. W tym momencie większość turystów kończy swoją wędrówkę po Sulowskich Skałach schodząc do parkingu. Ja idę dalej, w stronę jaskini Smocza Dziura – z czerwonego szlaku trzeba mniej więcej w połowie drogi odbić na szlak żółty.

Jaskinia Smocza Dziura (Šarkania diera, 590 m n.p.m.) to jedno z najbardziej fascynujących miejsc w Sulowskich Skałach. Ta ogromna szczelina skalna mierzy 60 metrów długości i 20 wysokości. Trafiam do niej po godzinie marszu od zamku. Jaskinia jest udostępniona turystom bezpłatnie, jednak dotarcie do niej wymaga odrobiny wysiłku i sprawności. Samo podejście to już mała przygoda. Trasa prowadzi bowiem po stromym, skalnym terenie i została ubezpieczona w drabinki, metalowe poręcze oraz klamry, które pomagają pokonać bardziej wymagające odcinki. 

Smocza Dziura ma również spore znaczenie naukowe. W jej wnętrzu odkryto szczątki wymarłego niedźwiedzia jaskiniowego, co czyni ją cennym miejscem dla paleontologów i miłośników przyrody. Ja jednak wolę zatrzymać się przy legendzie, według której jaskinia była domem smoka. Ta opowieść dodaje temu miejscu niezwykłej tajemniczości, staje się ono nie tylko geologiczną ciekawostką, ale wręcz scenografią do filmu science fiction, jakby nauka i legenda grały w jednym duecie. 

Po opuszczeniu Smoczej Dziury czeka mnie strome i momentami wymagające zejście. O ile wejście do jaskini potrafi podnieść tętno, to zejście jest jeszcze ciekawsze, wymaga skupienia i pewnego kroku. Na szczęście udało mi się trafić na dół bez zjazdów kontrolowanych i z lekką ulgą wracam na żółty szlak, którym schodzę do parkingu. Tym samym żegnam się z tą niezwykłą i surową częścią Gór Strażowskich.

Charakterystyczna skała o nazwie Budzogan (Stratený Budzogáň) w postaci zaciśniętej pięści, znajduje się w nieco innej części Sulowskich Skał. Jeśli macie czas i ochotę na dodatkową przygodę, warto po zejściu ze Smoczej Dziury wsiąść do auta i podjechać do centrum miejscowości Hradna. To właśnie stamtąd prowadzi najszybszy i najkrótszy szlak do słynnej formacji skalnej. Trasa jest dobrze oznakowana i zajmuje około 2,5 godziny w obie strony, prowadząc przez malownicze ścieżki i leśne zakątki, które same w sobie są atrakcyjne dla wędrowców. Dzięki temu Budzogan staje się idealnym celem krótkiej, ale pełnej wrażeń wycieczki.

Ja Budzogan odwiedziłam znacznie wcześniej, niż opisywana wyżej popularna trasa. Towarzyszył mi wówczas nie wiosenny, lecz zimowy krajobraz, a zalegający śnieg nadawał skałom jeszcze bardziej surowego, wręcz dramatycznego charakteru. Mimo to wędrówka była niezwykle ciekawa i pokazała mi, że ten region o każdej porze roku może być niezwykle atrakcyjny. A sama skała? Cóż, Budzogan naprawdę robi imponujące wrażenie - potężny i samotny, o kształcie, który prowokuje wyobraźnię. Ta blisko 14-metrowa formacja wznosi się na wąskiej podstawie, na której niczym balansujący olbrzym spoczywa masywny, zaciśnięty głaz przypominający pięść. To efekt wieloletniej erozji nadał skale tak charakterystyczny wygląd.

Zwiedzanie Sulowskich Skał to ekscytująca przygoda, która łączy ze sobą wiele elementów: zamiłowanie do wspinaczki, dzikość przyrody, historię, ale też pobudza wyobraźnię. Każdy etap szlaku kryje w sobie coś, co potrafi zachwycić i zainspirować. Niezależnie od tego czy jesteście miłośnikami historii, pasjonatami wspinaczki, fotografami poszukającymi niezapomnianych kadrów czy po prostu osobami pragnącymi bliskiego kontaktu z naturą, Sulowskie Skały mają coś dla każdego. 

Spacerując po skalnych ścieżkach, wśród turni, iglic, baszt i wąskich kanionów można poczuć niezwykłą surowość i piękno gór, a jednocześnie odkrywać ukryte zakątki pełne tajemnic i legend. Nie trudno wyobrazić sobie, że wśród mijanych skał czają się smoki, a tajemnicze stworzenia śledzą każdy ruch wędrowców z cieni wąskich szczelin, jakby te góry były fragmentem świata fantasy ożywionego w rzeczywistości. Warto zatem samodzielnie dać się porwać urokom tego regionu i przekonać się na własnej skórze jak fascynująca, różnorodna i inspirująca potrafi być słowacka przyroda.

• Często nazywane są Słowackimi Dolomitami. To jedno z tych miejsc, które wygląda jak z filmu fantasy i jest dużo bardziej spektakularne niż sugeruje to jego mała wysokość. 
• Najwyższy szczyt to Žibrid (867 m n.p.m.). na którego zboczach wznosi się również najbardziej charakterystyczna skała – Budzogan.
• Przez najciekawsze atrakcje Sulowskich Skał poprowadzono ścieżkę dydaktyczną z kilkunastoma przystankami. Tablice umieszczone na trasie przybliżają geologię, historię i lokalną przyrodę tego regionu. Trasa jest łatwa i dostępna dla rodzin z dziećmi.
• Region Sulowskich Skał to jedno z najstarszych chronionych miejsc na Słowacji, oficjalnie status rezerwatu przyrody uzyskał w 1973 r. 

Dojazd

W Gór Strażowskie najłatwiej dojechać samochodem. Podróż z Katowic zajmuje około 2,5 godziny. W Polsce jedziemy drogą ekspresową S1 przez Bielsko-Białą i Żywiec. W miejscowości Sulov-Hradna znajduje się niewielki parking. Opłata za cały dzień postoju wynosi 5 euro i jest pobierana w parkomacie.

Podróż komunikacją publiczną zajmuje o wiele więcej czasu. Z Katowic kursują pociągi do Żyliny (z przesiadką w Ostrawie), dalej w kierunku miejscowości Sulov-Hradna autobusem regionalnym kursującym kilka razy dziennie, który dojeżdża praktycznie pod samo wejście na szlaki. 

Noclegi

Apartmány Súľov

• Súľov 183, Súľov-Hradná
• tel.: +421 903 830 956
• mail: [email protected]
• www.apartmany-sulov.sk
• cena: od 16 euro/os. 

Szlaki

Najpopularniejszą i najkrótszą trasą na Sulowskie Skały jest ścieżka dydaktyczna oznaczona kolorem zielonym. Trasa zatacza 4-kilometrową pętlę (ok. 2 godz.) przez Gotycką Bramę, Zamek Sulov i z powrotem na parking. 

Warto przy zejściu odbić na żółty szlak, który prowadzi do jaskini Smocza Dziura. Wówczas wycieczka wydłuża się nam o dodatkowe 1,5 godziny i 5 km. 

Cała trasa jest dobrze oznakowana, ale dla bezpieczeństwa warto mieć mapę offline, np. w aplikacji Mapy.com. Warto też pamiętać o wykupieniu ubezpieczenia w słowackie góry.

Tekst ukazał się w wydaniu nr 3/2026